Kompozytorzy / Fryderyk Chopin / Katalog miejsc

Poturzyn

Jednym z najbliższych przyjaciół Chopina w okresie warszawskim był Tytus Woyciechowski – dwa lata starszy od Fryderyka uczęszczał do Liceum Warszawskiego (mieszkał także na pensji u Chopinów). W dowód wielkiej przyjaźni Chopin zadedykował przyjacielowi jedną ze swoich wczesnych kompozycji, Wariacje B-dur op. 2 na fortepian i orkiestrę na temat arii „Là ci darem la mano” z opery „Don Juan” Wolfganga Amadeusa Mozarta. Warto przypomnieć, że to właśnie po zapoznaniu się z tym dziełem, słynny kompozytor i krytyk muzyczny Robert Schumann napisał o Chopinie: „Panowie kapelusze z głów – oto geniusz!”.

Woyciechowscy nabyli leżące w południowo-wschodniej części Polski dobra poturzyńskie w 1804 r. od Teodory hr. Ostrorożyny. Latem 1829 r., Tytus po śmierci matki (ojciec zmarł ok. 1811 r.) był zmuszony przejąć obowiązki związane z zarządzaniem odziedziczonymi na Ziemi Chełmskiej dobrami, w skład których, oprócz Poturzyna, wchodziły również wsie: Żabcze, Witków i Wólka Poturzyńska.

Po wyjeździe Tytusa z Warszawy, przyjaciele prowadzili ożywioną korespondencję. Chopin pisał długie listy, w których relacjonował aktualne wydarzenia, powtarzał zasłyszane anegdoty, a przede wszystkim zwierzał się ze swoich tajemnic i targających nim wątpliwości. Niestety los listów Tytusa do Fryderyka nie jest do dzisiaj znany.

Nie mogąc znieść rozstania z przyjacielem, Fryderyk postanowił wybrać się latem 1830 r. do Poturzyna podróżując prawdopodobnie przez Piaseczno, Czersk, Górę, Ryczywół, Kozienice, Puławy, Końskowolę, Lublin, Krasnystaw, Zamość , Komarów i Oszczów. Kompozytor był goszczony przez przyjaciela ok. 14–21 lipca 1830 r. w rodzinnym murowanym dworze Woyciechowskich pochodzącym z XVIII w., który znajdował się w otoczeniu pięknego parku krajobrazowego z niewielkim stawem. Dwór liczył kilkanaście pokoi na parterze i kilka na piętrze. W okolicy znajdowały się również wówczas liczne zabudowania gospodarcze. Przyjaciele spędzali wolny czas na długich rozmowach, muzykowaniu, wycieczkach po okolicy, zabawach (wiemy, że Fryderyk uczył się strzelania z kuszy oraz jazdy konnej). To właśnie wtedy obaj młodzieńcy zaplanowali wspólną podróż do Wiednia, która doszła do skutku w listopadzie tego samego roku.

Ten udany pobyt w dobrach poturzyńskich wspominał później Chopin po powrocie do Warszawy, pisząc do Tytusa: „Szczerze Ci powiem, że mi przyjemnie wspomnieć na to wszystko – jakąś tęsknotę zostawiły mi twoje pola, – ta brzoza pod oknami nie może mi wyjść z pamięci”. Z kolei w innym liście tak oto żartował w charakterystyczny dla siebie sposób: „Jak nie będę miał co jeść, musisz mnie do Poturzyna za pisarka przyjąć, będę tak koło stajni mieszkał, tak dobrze przy tobie jak tego roku we dworze”.

Pobyt Chopina w Poturzynie miał nie tylko wymiar towarzyski. Młody kompozytor miał okazję zapoznać się z obecną na tamtejszym terenie ukraińską muzyką ludową, co zdaniem niektórych badaczy twórczości Chopina, miało znaczący wpływ na jego twórczość.

Tytus Woyciechowski był jednym z pionierów przemysłu cukrowniczego w Polsce. W 1840 r. założył w swoich dobrach pierwszą na Lubelszczyźnie cukrownię, która 6 lat później, 13 listopada w piątek (!), została zniszczona w pożarze. W 1847 r. dzięki pomocy finansowej okolicznych ziemian, została ona odbudowana i ponownie uruchomiona, dając zatrudnienie w latach 50. XIX w. 44 pracownikom, a w 1880 r. ponad 400. Woyciechowski oprócz cukrowni rozbudowywał również infrastrukturę. Z jego inicjatywy powstało osiedle dla pracowników, magazyn, kuźnia, stajnia, młyn, a także pierwsza na Lubelszczyźnie droga żelazna (1877) – kolej konna łącząca Poturzyn z Kryłowem. Dzięki zdolnościom administracyjnym Woyciechowski dwukrotnie pomnożył odziedziczony majątek. Warto zaznaczyć, że Tytus był również inicjatorem pierwszego w historii zjazdu polskich cukrowników w Warszawie (17 czerwca 1847) – zjazdy te odbywają się corocznie aż do dzisiaj.

Przed 1879 r. cały majątek odkupił od Tytusa jego syn, Władysław. Dobra Poturzyńskie były własnością Woyciechowskich do 1899 r. Zostały następnie sprzedane kasztelanowi bełskiemu, Wincentemu Rulikowskiemu, którego syn Włodzimierz i Jadwiga ze Stadnickich byli ostatnim właścicielami tych ziem.

Z czasów, kiedy w Poturzynie przebywał Chopin, pozostało niewiele: dwór spłonął w latach 40. XX w. a park z czasem uległ dewastacji. Przetrwały jedynie pozostałości zabudowań gospodarczych (m.in. stara powozownia) i cukrowni (resztki fundamentów i muru z czerwonej cegły). Pobyt kompozytora na tym terenie upamiętnia płaskorzeźba autorstwa Jana Bulewicza, znajdująca się na terenie szkoły podstawowej im. Fryderyka Chopina. Na pomniku znajduje się napis: „Pamięci Fryderyka Chopina, który w Poturzynie gościł u przyjaciela Tytusa Woyciechowskiego w 1830 r., tutejsze pieśni ludu uwożąc w sercu, gdy niebawem opuszczał kraj na zawsze. PKZ Zamość 1985 r.”

Będąc w Poturzynie warto zwrócić uwagę na kamienne rzeźby wykonane przez Konstantego Hegla, warszawskiego artystę, który jest również autorem m.in. pomnika Syrenki na Starym Mieście w Warszawie i dekoracji rzeźbiarskiej Teatru Wielkiego w Warszawie. Jedną z zachowanych rzeźb jest naturalnej wielkości figura Chrystusa Błogosławiącego z 1842 roku, która pierwotnie stała na terenie dworskiego parku. Drugim dziełem Hegla jest stojąca na niewielkim cmentarzysku u zbiegu dróg do Witkowa i Tyszowiec, rzeźba Matki Bożej Niepokalanie Poczętej z inskrypcją: „Pamięci zmarłej córki pomnik ten poświęcają rodzice prosząc o pobożne westchnienie za pokój jej duszy". 1860. Według przekazów mieszkańców Poturzyna, 17-letnia córka Tytusa Woyciechowskiego, Maria, zmarła od ukąszenia jadowitego węża lub została zabita w okolicznym lesie. Pochowano ją na terenie dworskiego parku w Poturzynie. Po I wojnie światowej figurę przeniesiono na nowo założony cmentarz wojskowy, który powstał w 1914 r. Zgodnie z miejscową tradycją uważa się, że przy figurze znajduje się grób tragicznie zmarłej córki Tytusa.

W pobliskim Oszczowie znajduje się jednonawowy, drewniany Kościół św. Barbary, odbudowany po wojnie w latach 1950–1953 oraz grób rodziny Woyciechowskich w którym spoczywa Tytus wraz z żoną Alojzą oraz ich najmłodszy syn, Władysław.

Miejsce Kategoria
Antonin Dwory / Pałace / Zamki
Belweder Występy
Bielany, klasztor ojców Kamedułów Kościoły / Miejsca kultu
„Botanika” Inne
Brochów Kościoły / Miejsca kultu
Cukiernia Lourse’a Kawiarnie
Dom Dmuszewskiego Mieszkania
Dom Dziewanowskich Mieszkania
Duszniki Zdrój Hotele / Zajazdy
Gdańsk Hotele / Zajazdy
Golub Inne
„Honoratka” Kawiarnie
Hotel Wileński Hotele / Zajazdy
Kalisz Inne
Kamienica Jana Böhma Mieszkania
Kikół Dwory / Pałace / Zamki
Konserwatorium Występy
Kościół ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy Kościoły / Miejsca kultu
Kościół Panien Wizytek Kościoły / Miejsca kultu
Kościół pw. Świętego Krzyża Kościoły / Miejsca kultu
Kowalewo Dwory / Pałace / Zamki
Kozłowo Dwory / Pałace / Zamki
Kraków Inne
Księgarnia Antoniego Brzeziny Wydawcy / Księgarnie
Księgarnia Dal Trozza Wydawcy / Księgarnie
Księgarnia Franciszka Klukowskiego Wydawcy / Księgarnie
Księgarnia Magnusa Wydawcy / Księgarnie
Mieszkanie Alfonsa Brandta Mieszkania
Mieszkanie Dominika Magnuszewskiego Mieszkania
Mieszkanie Fryderyka Skarbka Mieszkania
Mieszkanie Gładkowskich Mieszkania
Mieszkanie Jana Matuszyńskiego Mieszkania
Mieszkanie Kolbergów Mieszkania
Mieszkanie Marcela Celińskiego Mieszkania
Mieszkanie Maurycego Mochnackiego Mieszkania
Mieszkanie rodziców Józefa Reinschmidta Mieszkania
Mieszkanie Stefana Witwickiego Mieszkania
Mieszkanie Wojciecha Żywnego Mieszkania
Muzeum Fryderyka Chopina Inne
Obory Kościoły / Miejsca kultu
Obrowo Dwory / Pałace / Zamki
Ojców Inne
Pałac Błękitny Dwory / Pałace / Zamki
Pałac Brühla Występy
Pałac Czapskich/ Krasińskich Dwory / Pałace / Zamki, Występy
Pałac Jabłonowskich Dwory / Pałace / Zamki
Pałac Kazimierzowski Mieszkania
Pałac Namiestnikowski Występy
Pałac Pruszaków Dwory / Pałace / Zamki
Pałac Saski Mieszkania
Pałac Staszica Dwory / Pałace / Zamki
Pieskowa Skała Inne
Plebania Kościoła pw. św. Jadwigi w Milanówku Inne
Płock Inne
Poczta Saska
Inne
„Pod Kopciuszkiem” i „Dziurka” Kawiarnie
Pomnik Fryderyka Chopina, Muzeum Łazienki Królewskie Inne
Poturzyn Dwory / Pałace / Zamki
Powązki Cmentarze
Poznań Inne
Resursa Kupiecka „Stara” Występy
Rogatki Wolskie Inne
Rościszewo Dwory / Pałace / Zamki
Salon Kickich Dwory / Pałace / Zamki
Sanniki Dwory / Pałace / Zamki
Skład instrumentów Buchholtza Inne
Sochaczew Inne
Sokołowo Dwory / Pałace / Zamki
Strzyżew Dwory / Pałace / Zamki
Szafarnia Dwory / Pałace / Zamki
Sztycharnia księdza Izydora Józefa Cybulskiego i Antoniego Płacheckiego Edukacja
Ślizgawka Inne
Teatr Narodowy Występy
Toruń Inne
Turzno Dwory / Pałace / Zamki
Ugoszcz
Dwory / Pałace / Zamki
„U Brzezińskiej” Kawiarnie
Waplewo Dwory / Pałace / Zamki
Warszawa Inne
Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności Występy
„Wiejska Kawa” Kawiarnie
Wieliczka Inne
Wrocław Występy
Żelazowa Wola
Mieszkania
Żychlin Dwory / Pałace / Zamki