Kompozytorzy / Fryderyk Chopin / Katalog miejsc

Teatr Narodowy

„Gdy po kilku latach zamknięcia teatru warszawskiego przybyły ze Lwowa Bogusławski zdołał zebrać aktorów z czasów króla Stanisława pozostałych i dopełnić nowymi artystami swoją, jak ją wówczas zwano, trupę komediantów polskich, powitała publiczność warszawska z zapałem pierwsze otworzenie sceny polskiej i nader licznie uczęszczała odtąd na przedstawiane widowiska. Tej wziętości nie można było przypisać ani tak jak we Francji upodobaniu w sztuce dramatycznej, ani przychylności do artystów i zamiarowi zachęcania ich do doskonalenia się w sztuce, lecz temu głównie, że teatr był jedynym miejscem, w którym polskim językiem przemawiano do zgromadzonej publiczności, dla której słyszenie tej mowy, inaczej jak w potocznych rozmowach, konieczną poniekąd było potrzebą. Wziętość tę umiał żywić i utrzymać dyrektor teatru przedstawieniami wzbudzającymi albo miłe wspomnienia przeszłości, albo tkliwe uczucia żalu (…). Ale i to jeszcze dodać muszę, iż prócz tych powodów uczuciowych i artystycznych, które nęciły publiczność do teatru warszawskiego, była jeszcze jedna zupełnie materialna przyczyna licznego jej zbierania się, a to to, iż poczytywano teatr za miejsce powszechnego zbierania się, w którym można było widzieć się ze znajomymi, i że wielu dlatego szło do teatru, aby spotkać osoby, z którymi pragnęli się zobaczyć. Bo trzeba wiedzieć, że w teatrze warszawskim nie było ani krzeseł, ani ławek i że parter był jakby wielką salą, po której się cała publiczność ustawicznie przechadzała, wyjąwszy, gdy natłok stał temu na przeszkodzie lub gdy chwilowe zajęcie przedmiotem albo grą artysty mimowolną przerwę w tych przechadzkach czyniły. Co się jednak bardzo często nie zdarzało i za stan wyjątkowy poczytać należało; zwykle bowiem było na parterze ciągłe witanie się jednych z drugimi, prowadzenie rozmowy, nie dozwalającej niekiedy słyszeć aktorów, porozumiewanie się wejrzeniem, ukłonem lub migami parteru z lożami, oddawania wizyt damom po lożach bez względu, że otwieranie i zamykanie drzwi przeszkadzało przedstawieniu, częstowanie ich chłodnikami i cukrami i obok tego wszystkiego ułatwiania intryg rzeczywistych a czasem bardziej zawikłanych od tych, jakie na scenie przedstawiano”.

Taki to opis warszawskiego teatru przy placu Krasińskich (dziś w tym miejscu stoją budynki Sądu Najwyższego) dał Fryderyk Skarbek, mąż stanu, ale i utalentowany pisarz, w swej powieści Pamiętniki Seglasa – będącej w istocie fabularyzowanym opisaniem Warszawy w pierwszych dziesięcioleciach XIX w., widzianej oczyma przybyłego z Francji guwernera (pierwowzorem tej postaci był sam Mikołaj Chopin).

Teatr spełniał ówcześnie wielorakie funkcje (zapewne, jak przygania Skarbek, w dużej mierze towarzyskie), wystawiano w nim i sztuki sceniczne poważne, i repertuar lżejszy, i opery, i operetki, organizowano także koncerty – o programach znacznie inaczej niż obecnie konstruowanych. „Nadmienić wypada – zaświadcza z powagą Ferdynand Hoesick – (…) że teatr w ówczesnem życiu Warszawy (podobnie, jak i dzisiaj) grał rolę pierwszorzędną: do teatru, który się wtedy znajdował przy placu Krasińskich (dzisiejszy gmach Teatru Wielkiego budował się właśnie »na Marywilu«), chodziła cała Warszawa, wszystkie sfery”.

Można się zatem domyślić, że koncert w tak uczęszczanym, tak popularnym miejscu, był na pewno wydarzeniem towarzyskim, a dla młodego artysty – takiego jak dwudziestoletni Fryderyk Chopin – przeżyciem i wyzwaniem.

Znany już świetnie warszawskiej publiczności z salonów, benefisów i mniej licznych spotkań, Chopin w Teatrze Narodowym zadebiutował dwoma koncertami w marcu 1830 r., w dniach 17 i 22. Podczas obydwu zagrał swój fortepianowy Koncert f-moll op. 21 (jego części w programie wieczoru przedzielane były raz divertimentem na róg Goernera, raz Wariacjami Bériota), nadto zaś Fantazję na tematy polskie op. 13 podczas pierwszego wieczoru i Rondo à la Krakowiak op. 14 podczas drugiego. Koncert 22 marca zakończyła improwizacja Fryderyka na tematy z Krakowiaków i górali Jana Stefaniego i Nowych Krakowiaków Kurpińskiego („Jeżeli Ci mam szczerze powiedzieć – przyznawał potem w liście do Tytusa Woyciechowskiego Chopin – to improwizowałem nie tak, jak miałem ochotę, bo to nie dla tego świata było”).

Z relacji, jaką Chopin spisał kilka dni później dla przyjaciela, wynika, że pierwszy występ był nieco mniejszym sukcesem niż drugi – być może ze względu na niewłaściwy dobór instrumentu dla młodego pianisty: „(…) Elsner żałował, że mój pantalion głuchy i że bassowych passaży słychać nie było” – tłumaczył Fryderyk – „(…) i na drugim koncercie nie na swoim, ale na wiedeńskim grałem instrumencie”. Chociaż poznawszy obyczaje warszawskiej publiki opisane przez Skarbka, nie powinniśmy się dziwić, że „(…) parter narzekał na ciche granie”…

W Teatrze Narodowym wystąpił Chopin jeszcze kilka miesięcy później, 11 października – i był to jego koncert pożegnalny, niedługo przed wyjazdem z Warszawy na zawsze. Nastroje w stolicy były wówczas niespokojne, dlatego też zapewne koncert nie wzbudził w prasie dużej reakcji. Te oceny jednak, które zamieszczano, były dla młodego artysty pochlebne: „Nader przyjemny był wczorajszy wieczór dla lubowników muzyki – zapewniał recenzent w »Kurierze Warszawskim« 12 października – słuchaczów znajdowało się około 700. Nowy koncert, e-moll, skomponowany i wykonany pierwszy raz publicznie przez JP. Szopena, znawcy uważają za jedno ze szczytnych dzieł muzycznych, osobliwie Adadżio [Adagio] i Rondo powszechne sprawiło zadowolenie. Autor i wirtuoz został powitany rzęsistymi oklaskami, okrywany nimi po każdym solo, a w końcu przywołany”.

Miejsce Kategoria
Antonin Dwory / Pałace / Zamki
Belweder Występy
Bielany, klasztor ojców Kamedułów Kościoły / Miejsca kultu
„Botanika” Inne
Brochów Kościoły / Miejsca kultu
Cukiernia Lourse’a Kawiarnie
Dom Dmuszewskiego Mieszkania
Dom Dziewanowskich Mieszkania
Duszniki Zdrój Hotele / Zajazdy
Gdańsk Hotele / Zajazdy
Golub Inne
„Honoratka” Kawiarnie
Hotel Wileński Hotele / Zajazdy
Kalisz Inne
Kamienica Jana Böhma Mieszkania
Kikół Dwory / Pałace / Zamki
Konserwatorium Występy
Kościół ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy Kościoły / Miejsca kultu
Kościół Panien Wizytek Kościoły / Miejsca kultu
Kościół pw. Świętego Krzyża Kościoły / Miejsca kultu
Kowalewo Dwory / Pałace / Zamki
Kozłowo Dwory / Pałace / Zamki
Kraków Inne
Księgarnia Antoniego Brzeziny Wydawcy / Księgarnie
Księgarnia Dal Trozza Wydawcy / Księgarnie
Księgarnia Franciszka Klukowskiego Wydawcy / Księgarnie
Księgarnia Magnusa Wydawcy / Księgarnie
Mieszkanie Alfonsa Brandta Mieszkania
Mieszkanie Dominika Magnuszewskiego Mieszkania
Mieszkanie Fryderyka Skarbka Mieszkania
Mieszkanie Gładkowskich Mieszkania
Mieszkanie Jana Matuszyńskiego Mieszkania
Mieszkanie Kolbergów Mieszkania
Mieszkanie Marcela Celińskiego Mieszkania
Mieszkanie Maurycego Mochnackiego Mieszkania
Mieszkanie rodziców Józefa Reinschmidta Mieszkania
Mieszkanie Stefana Witwickiego Mieszkania
Mieszkanie Wojciecha Żywnego Mieszkania
Muzeum Fryderyka Chopina Inne
Obory Kościoły / Miejsca kultu
Obrowo Dwory / Pałace / Zamki
Ojców Inne
Pałac Błękitny Dwory / Pałace / Zamki
Pałac Brühla Występy
Pałac Czapskich/ Krasińskich Dwory / Pałace / Zamki, Występy
Pałac Jabłonowskich Dwory / Pałace / Zamki
Pałac Kazimierzowski Mieszkania
Pałac Namiestnikowski Występy
Pałac Pruszaków Dwory / Pałace / Zamki
Pałac Saski Mieszkania
Pałac Staszica Dwory / Pałace / Zamki
Pieskowa Skała Inne
Plebania Kościoła pw. św. Jadwigi w Milanówku Inne
Płock Inne
Poczta Saska
Inne
„Pod Kopciuszkiem” i „Dziurka” Kawiarnie
Pomnik Fryderyka Chopina, Muzeum Łazienki Królewskie Inne
Poturzyn Dwory / Pałace / Zamki
Powązki Cmentarze
Poznań Inne
Resursa Kupiecka „Stara” Występy
Rogatki Wolskie Inne
Rościszewo Dwory / Pałace / Zamki
Salon Kickich Dwory / Pałace / Zamki
Sanniki Dwory / Pałace / Zamki
Skład instrumentów Buchholtza Inne
Sochaczew Inne
Sokołowo Dwory / Pałace / Zamki
Strzyżew Dwory / Pałace / Zamki
Szafarnia Dwory / Pałace / Zamki
Sztycharnia księdza Izydora Józefa Cybulskiego i Antoniego Płacheckiego Edukacja
Ślizgawka Inne
Teatr Narodowy Występy
Toruń Inne
Turzno Dwory / Pałace / Zamki
Ugoszcz
Dwory / Pałace / Zamki
„U Brzezińskiej” Kawiarnie
Waplewo Dwory / Pałace / Zamki
Warszawa Inne
Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności Występy
„Wiejska Kawa” Kawiarnie
Wieliczka Inne
Wrocław Występy
Żelazowa Wola
Mieszkania
Żychlin Dwory / Pałace / Zamki