Kompozytorzy / Witold Lutosławski / Katalog miejsc

Graz

Od 1968 roku w Grazu – stolicy Styrii malowniczo położonej u podnóża Alp – we wrześniu i październiku odbywają się festiwale nowoczesnej sztuki pod nazwą Steirischer Herbst, czyli Styryjska Jesień. Witold Lutosławski parokrotnie gościł na Styryjskiej Jesieni, a mówiąc dokładnie – na Musikprotokoll, tak bowiem nazwano muzyczną część festiwalu, organizowaną przez Orkiestrę Austriackiego Radia (ORF). Po raz pierwszy przyjechał do Grazu w 1971 roku, by 24 października zadyrygować swoją Muzyką żałobną podczas koncertu WOSPR. Nagranie to ukazało się na LP wydanym przez ORF jako dokument „Musikprotokoll 1971”.

W programie kolejnego festiwalu znalazły się aż dwa jego utwory. Atrakcją koncertu 12 października 1972 było premierowe wykonanie Preludiów i fugi. Zamówił je dyrygent Mario di Bonaventura, lecz ponieważ festiwal w amerykańskim Hanoverze, na który utwór powstawał, nie odbył się z braku pieniędzy, pierwsze wykonanie gotowej partytury zaproponowano Styryjskiej Jesieni. Ten najdłuższy, bo aż 35-minutowy utwór Lutosławskiego zagrano wówczas w Weiz oddalonym o 30 km od Grazu. Pięć dni później, już w samym Grazu, wykonano Koncert wiolonczelowy. Dwa lata wcześniej wprowadził go na estrady Mścisław Rostropowicz i on miał być solistą, lecz władze radzieckie nie zezwoliły mu na wyjazd. Konieczne stało się więc znalezienie nagłego zastępstwa. Powierzono je młodemu wówczas austriackiemu wiolonczeliście Heinrichowi Schiffowi. Orkiestrą słoweńskiego radia dyrygował jej szef Samo Hubad, a Lutosławski na razie jedynie przysłuchiwał się artystom, gdyż dyrygować zaczął tym utworem nieco później – i właśnie z Schiffem jako solistą.

W późniejszych latach organizatorzy Styryjskiej Jesieni nadal skłonni byli włączać jego nowe utwory do festiwalowych programów. W 1980 roku rozważano prawykonanie cyklu pieśni, które zaśpiewać miała Jessye Norman, i chociaż z pomysłu tego nic nie wyszło, przypuszczalnie po latach zainspirował Chantefleurs et chantefables.

Właśnie w Grazu prawie udało się namówić Lutosławskiego do napisania opery. Planując na 1985 roku uroczyste otwarcie teatru operowego po renowacji, właśnie u Lutosławskiego chciano zamówić na tę okazję nowe dzieło. Kompozytor skłonny był zamówienie przyjąć, a Andrzej Wajda zachęcał go do oparcia libretta na najnowszej wówczas sztuce francuskiego pisarza i autora scenariuszy Jeana-Claude’a Carrière’a Konferencja ptaków (La conférence des oiseaux). Carrière był autorem scenariusza do filmu Wajdy Danton, więc reżyser zaaranżował spotkanie obu artystów. „Witold od zawsze był zdania, że opera nie ma sensu i jest z natury śmieszna, gdyż człowiek nie śpiewa, tylko mówi. Ale ptaki śpiewają, więc gdyby człowiek był na scenie ptakiem, mógłby śpiewać. Był pełen zapału, a nawet odbył w Warszawie wielogodzinną konferencję z autorem paryskiego libretta”, wspominali Krystyna Zachwatowicz i Andrzej Wajda. Niestety, wkrótce okazało się, że libretto oparte na tej właśnie sztuce francuskiego autora przygotowywano już dla innego kompozytora i tym sposobem skończyło się na rozmowach, a Lutosławski potraktował fiasko projektu jako zrządzenie losu.

Miejsce Kategoria
Aix-en-Provence Występy
Aldeburgh Występy
Amsterdam Występy
Århus Edukacja
Aspen Występy
Austin Inne
Baranów Sandomierski Inne
Basztowa Miejsca wykonań
Bawarska Akademia Sztuk Pięknych Inne
Bazylea Inne
BBC i inne zespoły Występy
Belfast Inne
Berea Miejsca wykonań
Berlin Występy
Białystok Edukacja
Boston Występy
Brisbane Inne
Budapeszt Inne
Calgary Edukacja, Inne
Cambridge Inne
Celle Wydawcy / Księgarnie
Chicago Występy
Cincinnati Inne
Cleveland Występy
Dartington Edukacja
Donaueschingen Inne
Drezno Inne
Drozdowo Mieszkania
Düsseldorf Występy
Edynburg Inne
Evian Występy
Filharmonia Krakowska Miejsca wykonań
Filharmonia Monachijska
Miejsca wykonań, Występy
Filmografia Radio / Telewizja
Florencja Występy
Genewa Występy
Glasgow Inne
Graz Inne
Guildhall School of Music and Drama
Hagen Inne, Miejsca wykonań
Hamburg Inne
Hanover (New Hampshire) Inne
Helsinki Edukacja
Herkulessaal Miejsca wykonań, Występy
Houston Inne
Huddersfield Występy
Indianapolis Inne
Katowice Inne
Kazimierz nad Wisłą Inne
Kolonia Inne
Komorów Mieszkania
Kopenhaga Występy
Lancaster Występy
La Rochelle Występy
Leeds Występy
Lipsk Edukacja, Miejsca wykonań, Wydawcy / Księgarnie
Liverpool Występy
Lizbona Występy
London Sinfonietta Miejsca wykonań
Los Angeles Występy
Louisville (Kentucky) Inne
Lublin Występy
Lucerna Inne
Łagów Inne
Łomża Edukacja
Madryt Występy
Manchester Występy
Mediolan Występy
Mikołajki Inne
Montreal Występy
Moskwa Występy
Nowy Jork Występy
Odense Edukacja, Miejsca wykonań
Olsztyn Edukacja
Opio (k. Grasse) Mieszkania
Oslo Inne
Paryż Występy
Pittsburgh Występy
Polskie Wydawnictwo Muzyczne Wydawcy / Księgarnie
Poznań Inne
Praga Występy
Rotterdam Występy
Royal Albert Hall Miejsca wykonań, Występy
Royal Philharmonic Society
Występy
Ryga Miejsca wykonań
Rzym Inne
Saint Paul (Minnesota) Inne
Salzburg Inne
San Francisco Występy
Stawisko
Strasburg Występy
Sydney Występy
Szczecin Inne
Sztokholm Występy
Tanglewood Edukacja, Inne
Tokio Występy
Toronto Edukacja
Toruń Edukacja
Uniwersytet Jagielloński Edukacja
Villars-sur-Ollon Inne
Warszawa Inne, Miejsca wykonań, Mieszkania, Występy
Waszyngton Występy
Wawel Występy
Wehr koło Rheinfelden Inne
Wenecja Miejsca wykonań
Wiedeń Miejsca wykonań
Wrocław Inne, Miejsca wykonań
Wzdów Inne
Zagrzeb Miejsca wykonań
Zegrze Inne
Zurych Miejsca wykonań